รักษารากฟัน

รักษารากฟันคืออะไร พูดแบบไม่ใช้ศัพท์หมอ

ในฟันทุกซี่มีโพรงเล็ก ๆ อยู่ข้างใน เรียกว่า คลองรากฟัน ข้างในมีเส้นประสาทและเส้นเลือด เวลาฟันผุลึกลงไปถึงตรงนั้น หรือฟันแตกจนเชื้อโรคเล็ดลอดเข้าไปได้ เนื้อเยื่อข้างในจะอักเสบ นั่นคือที่มาของอาการปวดที่คุณรู้สึกอยู่

การรักษารากฟันคือการเปิดเข้าไปในโพรงนั้น เอาเนื้อเยื่อที่อักเสบออก ล้างให้สะอาด แล้วอุดปิดไม่ให้เชื้อกลับเข้าไปได้อีก ฟันซี่นั้นยังอยู่ครบ ยังเคี้ยวได้เหมือนเดิม

ทางเลือกอีกทางคือถอนทิ้ง ซึ่งจบเร็วกว่าและจ่ายน้อยกว่าในวันนั้น แต่พอถอนแล้ว ช่องว่างที่เหลือจะทำให้ฟันข้างเคียงค่อย ๆ ล้มเข้าหากัน และฟันคู่สบจะงอกยาวลงมา ถ้าจะใส่อะไรกลับไปแทน ไม่ว่าสะพานฟันหรือรากฟันเทียม ราคารวมจะสูงกว่าการเก็บฟันเดิมไว้ หมอจะเล่าให้ฟังทั้งสองทางเสมอค่ะ แล้วให้คุณเป็นคนเลือกเอง

เจ็บไหมคะ

รักษารากฟันขึ้นชื่อว่าน่ากลัวที่สุดในบรรดางานทำฟัน แต่สิ่งที่เราเจอทุกวันคือความปวดส่วนใหญ่เกิดขึ้นก่อนมาหาหมอ ไม่ใช่ตอนทำ

ระหว่างรักษา หมอฉีดยาชาให้ก่อนเสมอค่ะ หลังยาชาออกฤทธิ์แล้ว คนไข้ส่วนใหญ่บอกว่าไม่รู้สึกอะไร ถ้ารู้สึกขึ้นมาระหว่างทาง ยกมือบอกได้เลยนะคะ หมอจะหยุดและเติมยาชาให้ ไม่ต้องอดทน

หลังทำ ส่วนใหญ่ไม่มีอาการ บางคนอาจรู้สึกตึง ๆ หรือปวดหน่วง ๆ ประมาณ 1–2 วันหลังครั้งแรก แล้วค่อย ๆ หายไปเอง ถ้าปวดมากกว่านั้นหรือนานกว่านั้น โทรมาบอกเราได้เลยค่ะ

ต้องมากี่ครั้ง ครั้งละนานแค่ไหน

อย่างน้อย 2 ครั้ง จำนวนครั้งจริงขึ้นกับสองอย่าง คือรอยโรคที่เห็นในฟิล์มเอกซเรย์ และอาการปวดของคุณตอนที่มา

ฟันที่ติดเชื้อมานาน หรือมีหนองสะสมที่ปลายราก ต้องใส่ยาฆ่าเชื้อทิ้งไว้ในคลองราก แล้วนัดกลับมาดูอีกครั้งว่าเชื้อลดลงหรือยัง เคสแบบนี้จึงเป็น 3 ครั้งหรือมากกว่า

หลังดูฟิล์มแล้ว หมอจะบอกตั้งแต่ครั้งแรกว่าเคสของคุณน่าจะกี่ครั้ง พร้อมค่าใช้จ่ายทั้งหมดก่อนเริ่มลงมือ ระหว่างทางจะไม่มีรายการไหนเพิ่มขึ้นมาโดยที่คุณไม่ทราบ

ที่คลินิกทำยังไง

• ใส่แผ่นยางกันน้ำลายทุกเคสแผ่นยางบาง ๆ คลุมรอบฟันซี่ที่ทำ กันไม่ให้น้ำลายซึ่งมีเชื้อโรคไหลลงไปในคลองรากที่เพิ่งล้างสะอาด และกันน้ำยาล้างคลองรากไม่ให้ไหลลงคอ ข้อนี้คุณหมอให้ความสำคัญมาก ไม่มีข้อยกเว้นค่ะ
• มีเครื่องวัดความยาวรากฟันใช้วัดว่ารากฟันซี่นั้นลึกเท่าไหร่ จะได้ล้างและอุดได้พอดีปลายราก ไม่สั้นเกินจนเหลือเชื้อ และไม่ยาวเกินจนทะลุออกไปนอกราก
• ดูฟิล์มพร้อมกันบนจอในห้องห้องทำฟันมีจอแสดงฟิล์ม คุณเห็นฟันของตัวเองพร้อมกับหมอ ได้เห็นว่ารอยโรคอยู่ตรงไหนจริง ๆ ไม่ใช่ฟังอย่างเดียว
• เคสที่เกินกำลังเรา เราจะแนะนำที่ที่เหมาะกว่าให้เคสที่คลองรากตีบตันจนหาปากคลองไม่เจอ หรือรากโค้งมากผิดปกติ จำเป็นต้องใช้กล้องไมโครสโคปซึ่งที่คลินิกยังไม่มีค่ะ หมอจะบอกให้ทราบตั้งแต่วันตรวจ และแนะนำที่ที่มีให้ เพราะอยากให้ฟันซี่นั้นของคุณได้ผลดีที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้

หลังทำเสร็จ ดูแลตัวเองยังไง

กินได้ตามปกติ ไม่ต้องอดอะไร แต่ระหว่างที่ยังรักษาไม่จบ ฟันซี่นั้นจะอุดด้วยวัสดุชั่วคราวไว้ก่อน ให้เลี่ยงของเหนียวและของแข็งเพราะวัสดุชั่วคราวหลุดได้ง่ายกว่าวัสดุถาวร เคี้ยวข้างที่ไม่ได้ทำไปก่อนจะปลอดภัยที่สุด

ถ้าวัสดุอุดชั่วคราวหลุดก่อนถึงวันนัด โทรมาบอกเราได้เลยนะคะ อย่าปล่อยไว้ เพราะเชื้อจะกลับเข้าไปในคลองรากที่ล้างสะอาดแล้ว

พอรักษารากเสร็จและบูรณะฟันถาวร (อุดถาวรหรือครอบฟัน) เรียบร้อยแล้ว กลับมากินได้ทุกอย่างตามปกติ

ทำไมหลังรักษารากมักต้องครอบฟันต่อ

ฟันที่ผ่านการรักษารากแล้วจะเปราะกว่าฟันปกติ เพราะเนื้อฟันถูกกรอออกไปบางส่วน และไม่มีเลือดมาเลี้ยงข้างในอีกแล้ว โดยเฉพาะฟันกรามที่ต้องรับแรงบดเคี้ยวหนัก ถ้าปล่อยไว้แล้วแตกขึ้นมา ส่วนใหญ่จะแตกลึกจนเก็บไม่ได้ ต้องถอนทิ้ง ซึ่งเท่ากับเสียทั้งฟันและเงินที่จ่ายไปกับการรักษาราก

หมอจะประเมินจากเนื้อฟันที่เหลือว่าซี่ของคุณอุดถาวรพอ หรือควรครอบ และแจ้งค่าใช้จ่ายส่วนนี้ให้ทราบตั้งแต่ต้นค่ะ ดูรายละเอียดได้ที่หน้า ครอบฟัน

ใช้สิทธิประกันสังคมได้ไหม

สิทธิประกันสังคมยังใช้กับการรักษารากฟันไม่ได้ค่ะ วงเงินทำฟันของประกันสังคมครอบคลุมเฉพาะงานพื้นฐาน ไม่รวมการรักษารากฟัน ครอบฟัน และงานที่ซับซ้อนกว่านั้น ดูว่าสิทธิของคุณใช้กับอะไรได้บ้างที่หน้า ประกันสังคมและประกันเอกชน